Kademeli Emeklilikte Son Durum: EYT’yi Kaçıranlara Umut!

Kademeli Emeklilikte Son Durum: EYT’yi Kıl Payı Kaçıranlara Umut Doğdu!

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, milyonlarca vatandaşı emeklilik hayallerine kavuştururken, 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olanlar için yeni bir mağduriyet dalgası yarattı. Bu durum, kamuoyunda ve siyasi gündemde “kademeli emeklilik” adıyla bilinen yeni bir çözüm arayışını tetikledi. Özellikle 2000-2008 arası sigorta başlangıcı olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensupları için yaş şartının esnetilmesi ve prim gün sayılarının yeniden düzenlenmesi bekleniyor. Peki, masadaki son formüller neler ve kimler bu düzenlemeden faydalanacak?

Hükümet kaynaklarından ve sektör temsilcilerinden sızan bilgilere göre, “kademeli emeklilik” modeli üzerinde teknik çalışmalar hızla devam ediyor. Bu model, özellikle EYT’yi bir gün veya bir ay farkla kaçıran vatandaşların mağduriyetini gidermeyi hedefliyor. 2026 yılına doğru torba yasa beklentileri artarken, yeni sistemin detayları da yavaş yavaş şekilleniyor.

Kademeli Emeklilik Nedir? Kimleri Kapsıyor?

Kademeli emeklilik, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının belirli bir sistematiğe göre esnetilmesi ve prim gün sayılarının yeniden düzenlenmesini öngören bir sistemdir. Mevcut sistemde, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar (EYT) yaş şartsız veya düşük yaş şartlarıyla emekli olabiliyor. Ancak sadece bir gün sonra, yani 9 Eylül 1999 tarihinde işe başlayanlar için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60’a; prim günü ise 7000’e kadar çıkabiliyor. Kademeli emeklilik, bu keskin uçurumu kapatmayı ve 1999 ile 2008 yılları arasında sigortalı olanları kapsayarak daha adil bir geçiş sağlamayı amaçlıyor.

SSK (4A) Çalışanları İçin Prim ve Yaş Şartları

SSK (4A) kapsamında çalışanlar için kademeli geçişte 7000 prim gününü tamamlayanlar öncelikli olacak. Ayrıca, tam emeklilik şartlarını henüz sağlayamayanlar için “kısmi emeklilik” formülü de değerlendiriliyor. Bu kapsamda, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim şartını dolduranlar için yaş haddinde indirimler yapılması bekleniyor. Bu sayede, uzun yıllar çalışan ancak prim eksiği olan kişiler de belirli bir yaşta emekli olabilecek.

Bağ-Kur (4B) Esnafına Erken Emeklilik Fırsatı

Bağ-Kur (4B) kapsamında sigortalı olan esnaf ve sanatkarlar için önemli bir prim eşitleme düzenlemesi gündemde. Mevcut 9000 olan prim gün sayısının 7200’e düşürülmesi planlanıyor. Bu düzenleme ile özellikle yanında 10 kişiden az çalışan bulunan küçük esnaf, 5 yıl daha erken emeklilik hakkına kavuşabilecek. Bu adım, küçük işletmelerin üzerindeki yükü hafifletmeyi ve esnafı desteklemeyi hedefliyor.

Kadınlara Yönelik Özel Düzenlemeler: Doğum Borçlanması ve Ev Hanımı Primi

Kademeli emeklilik düzenlemesi, kadınların emeklilik süreçlerini kolaylaştıracak önemli maddeler de içeriyor:

• Doğum Borçlanması Genişliyor: Kadın çalışanlar için üç çocuğa kadar doğum borçlanması hakkı (toplam 2160 gün) ile emeklilik yaşı ciddi oranda öne çekilebilecek. Bu, özellikle çocuk sahibi kadınların çalışma hayatına ara verdikleri dönemleri telafi etmelerini sağlayacak.
• Ev Hanımı Primi Desteği: Aile ve Gençlik Bankası üzerinden ev hanımlarının ödeyeceği isteğe bağlı primlerin üçte birini devlet karşılayacak. Bu uygulama, sosyal güvencesi olmayan ev hanımlarına emeklilik yolunu açarak, kadınların sosyal güvenlik sistemine katılımını teşvik edecek.

Gündemdeki Siyasi ve Resmi Açıklamalar

Kademeli emeklilik konusu siyasi kulislerde yoğun şekilde tartışılsa da, resmi makamlardan gelen açıklamalar şu an için temkinli. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önceki açıklamalarında staj sigortası ve kademeli emeklilik konusunda halihazırda yürütülen bir çalışma olmadığını belirtmişti. Ancak CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından Meclis’e sunulan yasa teklifi, konuyu yeniden siyasetin odağına taşıdı. Hazırlıkları süren ve “2. Torba Yasa” olarak bilinen düzenlemede ev hanımlarına emeklilik ve ekonomi alanında Bağ-Kur prim eşitlemesi gibi maddeler bulunuyor. Kademeli emekliliğin bu torbaya eklenip eklenmeyeceği ise ilerleyen günlerde netleşecek.

Beklenen Emeklilik Yaş Tablosu (Henüz Yasalaşmadı)

Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) ve uzmanların üzerinde durduğu, Meclis’e de teklif olarak sunulan tablolara göre, kabul edilmesi halinde sigorta giriş yılına göre emeklilik yaşları şu şekilde kademelendirilebilir:

(Not: Yukarıdaki veriler yasa teklifleri ve dernek talepleri baz alınarak oluşturulmuş beklenti tablosudur, henüz yasalaşmamıştır. Mevcut durumda 9 Eylül 1999 sonrası kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7000 prim günü şartına tabidir.)

Diğer Erken Emeklilik Yolları: Kısmi Emeklilik ve Yıpranma Payı

Tam emeklilik şartlarını sağlayamayanlar için “Kısmi Emeklilik” formülü de masada tutuluyor. Özellikle 2000-2008 arası girişi olanlar, belirli bir yaş ve prim gün sayısını (genellikle 4500 gün gibi) doldurduklarında yaştan emekli olma hakkı kazanabilirler. Ayrıca, ağır işlerde çalışanlar için “Yıpranma Payı” da erken emeklilik imkanı sunuyor. Madenciler, TSK mensupları, polisler, gazeteciler ve sağlık çalışanları gibi 45 farklı meslek grubunu kapsayan bu sistemde, çalışılan her 360 gün için sigortalılık süresine 60 ila 180 gün arasında ekleme yapılarak emeklilik yaşından düşürülebiliyor.

Sosyal Güvenlikte Gelecek Vizyonu ve Uzman Yorumları

Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş’ın da belirttiği gibi, EYT düğümünün çözülmesi, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir reform ihtiyacını doğurdu. 2000 sonrası girişliler için 48-50-52 gibi yaşlarda kademeli emeklilik formülünün gelmesi, sistemdeki adalet dengesini yeniden sağlayabilir. Ancak, 2008 sonrası sisteme dahil olanlar için “yaş” kriterinin daha da keskinleşeceği, kadınlarda 60-65, erkeklerde ise 62-65 bandına çekilmesinin bir reform taslağı olarak kulislerde konuşulduğu da belirtiliyor. Mevcut emeklileri ve EYT hakkını elde edenleri etkilemeyecek bu tür bir düzenlemenin, yeni nesil sigortalılar için “oyunun kurallarını” yeniden yazması söz konusu.

Vatandaşlara Önemli Çağrı

Bu gelişmeler ışığında, tüm vatandaşların e-Devlet üzerinden güncel prim ve yaş bilgilerini takip etmeleri, hak kaybı yaşamamak adına büyük önem taşıyor. Emeklilik hayallerinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, önümüzdeki aylarda Meclis gündemine gelmesi beklenen yeni torba yasa maddeleriyle netleşecek. Düzenleme yasalaştığında, 2000 sonrası sigorta girişi olanlar için emeklilik tarihinde 5-7 yıla varan avantajlar oluşabileceği tahmin ediliyor.