İlber Ortaylı’dan Ayasofya Uyarısı: “Bu Yükü Kaldıramaz”

Tarihçi Profesör İlber Ortaylı, İstanbul’un kadim sembolü Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden kapsamlı restorasyon çalışmaları sırasında kullanılan ağır iş makinelerine ilişkin sert eleştirilerde bulundu. Ortaylı’nın “O yapı çökerse dünya bunun faturasını Türklere çıkaracak” sözleri gündeme bomba gibi düşerken, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ayasofya Bilim Kurulu’ndan bu eleştirilere yanıt gecikmedi.

Ortaylı’dan Kamyonlara Sert Tepki: “Mimariden Hiç Anlamıyorlar”

Ayasofya’ya kamyonların girdiği görüntüler, sosyal medyada geniş yankı uyandırmış ve yapıya verilen zarar endişelerini artırmıştı. Bu duruma tepki gösteren İlber Ortaylı, Instagram hesabından yaptığı açıklamada, “Ayasofya bu yükü gerçekten kaldıramaz; mimariden hiç anlamıyorlar. Bırakın kamyonu, vinci… Oraya araba bile giremez” ifadelerini kullandı. Yapının altının tamamen dehlizlerle dolu olduğunu vurgulayan Ortaylı, “Bu müdahalelerin tesiri er ya da geç ortaya çıkacak. Her gelen Ayasofya’ya babasının mülkü gibi davranıyor” diyerek tepkisini dile getirdi. Ortaylı, yapıyı güçlendiren Mimar Sinan ve ilk tasarımcısı Anthemios’a atıfta bulunarak, bu müdahaleleri yapanların hangi verilere dayandığını sorguladı.

Bakan Ersoy ve Bilim Kurulundan Bilimsel Yanıt

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın ilk açıklamasının ardından Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ve Ayasofya Bilim Kurulu üyeleri, Ortaylı’nın endişelerini gidermeye yönelik detaylı bilgiler paylaştı.

Bakan Ersoy: “Her Adımı Bilim İnsanlarının Önderliğinde Atıyoruz”

Bakan Ersoy, Vakıf Medeniyeti Fotoğraf Yarışması ödül töreninde yaptığı konuşmada, Ayasofya’daki çalışmaların titizlikle yürütüldüğünü belirtti. Ersoy, “Ayasofya’da atılan her adımı sadece bir restorasyon çalışması olarak görmek yanlış olacaktır. Bu çalışmalar aynı zamanda mühendislik, sanat ve bilimin buluştuğu büyük bir koruma seferberliğidir. Bu nedenle de alanında uzman akademisyenler önderliğinde çalışıyoruz” dedi. Yaklaşık 1500 yıllık Ayasofya’nın gelecek nesillere emanet edilmesi için yürütülen restorasyonun, vakıf medeniyetini güçlendirme hedefleri arasında en önemlilerinden biri olduğunu vurguladı.

Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Yalçın: “7 Katmanlı İzolasyon, Maksimum Güvenlik”

Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Asnu Bilban Yalçın, CNN Türk’e yaptığı açıklamalarda, restorasyonun tüm aşamalarının detaylı bir projelendirme, analiz ve test sürecinin ardından hayata geçirildiğini aktardı. Büyük çelik iskelenin kurulumu için bir yıllık hazırlık yapıldığını belirten Yalçın, “Bu çalışma kolayca alınmış bir karar değil. Tüm testlerden geçirilmiş, titizlikle planlanmış bir süreç. Herkesin içi rahat olsun; hem bilim dünyası hem vatandaşlarımız için maksimum güvenlik hedefleniyor” dedi.

Prof. Dr. Yalçın, özellikle kamyonların ve iskelenin yerleştirildiği zemin konusunda da açıklamalarda bulundu. 1500 yıllık Bizans dönemi mermerlerinin, iskele ayaklarının geleceği bölgelerde özel olarak kaldırıldığını, zemin tespitleri, statik analizler ve stabilizasyon çalışmaları yapıldıktan sonra çelik ayakların yerleştirildiğini ifade etti. Zeminde olası bir çökme riskine karşı 7 katmanlı izolasyon oluşturulduğunu, bu sistemin 25-30 tonluk yükü kaldırabilecek güçte olduğunu kaydetti. Ayrıca, Ayasofya’nın ana kubbesinin tarihinde ilk kez fiziksel olarak inceleneceğini ve güçlendirme çalışmalarının bu verilere göre yapılacağını vurguladı. Restorasyon alanının ziyaret ve ibadet trafiğini aksatmayacak şekilde özel olarak planlandığını da sözlerine ekledi.

Restorasyonun Geniş Kapsamı

Ayasofya’daki restorasyon çalışmaları, koruma, onarım ve güçlendirme olmak üzere üç ana başlıkta ele alınıyor. İkinci aşama çalışmalarının önceliği deprem güçlendirme faaliyetleri olarak belirlenmiş durumda. Bilim Kurulunda Prof. Dr. Can Binan, Prof. Dr. Asnu Bilban Yalçın, Prof. Dr. Ahmet Güleç, Prof. Dr. Hasan Fırat Diker ve Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten gibi alanında uzman isimler yer alıyor. Ayasofya üzerindeki tartışmalar ve hassasiyet, yapının evrensel önemi nedeniyle her dönemde farklı boyutlarıyla gündeme geliyor.

Bakanlık ve Bilim Kurulu, Türkiye’nin restorasyon alanında dünyanın en ileri ülkeleri arasında olduğunu belirterek, Ayasofya gibi milli bir hazinede en doğru ve güvenli tekniklerin uygulandığını garanti ediyor.