• DİSK’ten Acil Asgari Ücret Çağrısı: Konfederasyon, 2026 yılı asgari ücretinin “insanca yaşam” standartlarında belirlenmesini talep etti.
• Tarihi Değer Kaybı Vurgusu: Asgari ücretli, 2005’ten bu yana 22 Cumhuriyet altını değerinde alım gücü kaybı yaşadı.
• Yoksulluk Sınırı Alarmı: Bir ailede iki kişi çalışsa bile toplam gelirin yoksulluk sınırının altında kaldığı belirtildi. Açlık sınırı 30 bin TL’ye, yoksulluk sınırı 90 bin TL’ye dayandı.
• Yılda İki Kez Güncelleme Talebi: Enflasyon tek haneye düşene kadar asgari ücretin yılda en az iki kez güncellenmesi gerektiği ifade edildi.
• KB GSYH’ye Endeksleme Önerisi: DİSK, asgari ücretin Kişi Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (KB GSYH) yüzde 60’ına endekslenmesini önerdi.

DİSK’ten 2026 Asgari Ücret Talepleri: İnsanca Yaşam İçin Acil Çağrı

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren 2026 yılı asgari ücret belirleme sürecine yönelik çarpıcı taleplerini ve kapsamlı raporunu kamuoyu ile paylaştı. DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, yapılan açıklamada asgari ücretin sadece bir ücret olmaktan öte, “insanca yaşamayı olanaklı kılan bir gelir” olması gerektiğinin altını çizdi.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantıları öncesinde dile getirilen bu talepler, Türkiye’deki işçi sınıfının içinde bulunduğu ekonomik çıkmazı ve alım gücündeki dramatik düşüşü gözler önüne seriyor. DİSK, mevcut ekonomik koşullarda ailelerin karşı karşıya kaldığı zorluklara ve asgari ücretin temel ihtiyaçları dahi karşılamakta yetersiz kalmasına dikkat çekiyor.

Asgari Ücretlide Cumhuriyet Altını Kaybı: Çarpıcı Veriler

DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkesoğlu, asgari ücretin yıllar içinde nasıl eridiğini çarpıcı bir örnekle açıkladı: “Asgari ücretli 2005’ten bu yana 22 Cumhuriyet altını kaybetti.” Bu açıklama, asgari ücretin Türk Lirası karşılığındaki artışının enflasyon karşısında ne kadar yetersiz kaldığını net bir şekilde ortaya koyuyor. DİSK AR tarafından hazırlanan rapora göre:

Bu tablo, asgari ücretin alım gücündeki düşüşün ne denli vahim boyutlara ulaştığını gözler önüne seriyor. Çerkezoğlu, Türkiye’nin Avrupa’da enflasyon karşısında asgari ücretin en çok değer kaybeden ülkelerden biri olduğunu da belirtti. 2015 yılında Avrupa’da Türkiye’den euro cinsinden daha düşük asgari ücrete sahip 14 ülke varken, 2025’te bu sayının sadece Arnavutluk ve Bulgaristan olmak üzere ikiye düştüğüne dikkat çekildi.

Yoksulluk Sınırı ve İşçilerin Çoğunluğu: Ortalamaya Dönüşen Asgari Ücret

DİSK’in açıklamaları, Türkiye’deki gelir dağılımı adaletsizliğini ve asgari ücretin artık “ortalama ücret” haline geldiği gerçeğini de vurguluyor. Arzu Çerkezoğlu, “Bugün bir ailede anne, baba ve iki çocuk çalışsa bile ailenin geliri yoksulluk sınırının altında kalıyor. Açlık sınırı 30 bin liraya dayandı, yoksulluk sınırı 90 bin lirayı çoktan aştı” diyerek durumun ciddiyetini ortaya koydu. Kasım enflasyonu verileri de bu durumu destekler nitelikte.

Raporda yer alan bir başka çarpıcı bilgiye göre; 2012’de ortalama ücret asgari ücretin 2,25 katı iken, 2022’de 1,56 katına geriledi. Bu durum, Türkiye’de işçilerin yarısından fazlasının asgari ücret ve civarında ücretlerle çalıştığını gösteriyor:

• Tüm özel sektör işçilerinin yüzde 53,2’si asgari ücretin altı ve yüzde 10 fazlası arasında ücretler alıyor.
• Asgari ücretin yüzde 5 fazlası ve altında çalışanlar, tüm özel sektör çalışanlarının yüzde 49,6’sını oluşturuyor.
• Asgari ücret civarı ve altında ücretle yaşamını sürdürmeye çalışanların sayısı 9,5 milyona ulaşıyor.
• Türkiye’de 11,2 milyon işçi (yüzde 62,5) asgari ücretin yüzde 20 fazlası ve altında ücret ile çalışırken; asgari ücretin iki katından fazla ücret alanlar ise işçilerin yalnızca yüzde 12,7’sini oluşturuyor.

DİSK’ten Asgari Ücretin Belirlenmesine Yönelik Öneriler

DİSK AR tarafından hazırlanan Asgari Ücret Raporu, gelecekteki asgari ücret tespit süreçleri için dokuz maddelik somut öneriler sunuyor. Bu öneriler, asgari ücretin sosyal devlet ilkesi ve uluslararası standartlar çerçevesinde, işçilerin haklarını koruyacak şekilde belirlenmesini hedefliyor:

1. Komisyon Yapısı ve Temel İlkeler

Asgari Ücret Komisyonu yapısından önce, asgari ücretin “işçilerin çoğunluğunun ücreti” olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak kural belirlenmeli. Tespit sürecinde bu gerçek asla unutulmamalı.

2. Uluslararası Standartlar ve Geçim Şartları

Asgari ücret, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Birleşmiş Milletler (BM) standartlarına uygun olarak sadece işçinin kendisi için değil, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin de geçim şartları dikkate alınarak hesaplanmalı.

3. Enflasyon Dışı Kriterler ve Büyüme

Asgari ücret sadece enflasyon oranlarına göre değil, genel ücret düzeyi, toplu pazarlık imkanları ve ülke ekonomisindeki büyüme (Kişi Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla – KB GSYH) gibi faktörler de dikkate alınarak saptanmalı.

4. KB GSYH’ye Endeksleme

Somut bir öneri olarak, asgari ücretin Kişi Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (KB GSYH) belirli bir oranına, örneğin yüzde 60’ına endekslenmesi talep ediliyor. DİSK, 2025 yılı için aylık ortalama KB GSYH beklentisi 60 bin TL ise, net asgari ücretin bunun yüzde 60’ı seviyesinden az olmaması gerektiğini belirtiyor. Bu durum 2026 yılı için de geçerli olmalı.

5. Toplu İş Sözleşmelerinin Genişletilmesi

Asgari ücret yerine, toplu iş sözleşmesi kapsamının genişletilmesi, işçilerin ücret ve sosyal haklarının daha güçlü bir zemine oturtulması açısından büyük önem taşıyor. Kamu işçileri toplu sözleşmelerinde asgari ücretin bir referans noktası olması gerektiği de ifade edildi.

DİSK, “hedeflenen enflasyon kadar ücret artışı” dayatmasının kabul edilemez olduğunu ve bu dayatmanın devam etmesi durumunda enflasyonun tüm faturasının işçilere yıkılmış olacağını vurguladı. Konfederasyonun bu talepleri, Türkiye’de adil ve yaşanabilir bir çalışma hayatı için atılması gereken adımları net bir şekilde ortaya koyuyor.