Avrasya Tüneli’nin Gerçek Bilançosu: Hazineye 6 Milyar TL’den Fazla Yük

İstanbul’un önemli ulaşım projelerinden Avrasya Tüneli‘nin yap-işlet-devret (YİD) modeli kapsamındaki maliyeti ve hazineye olan yükü, kamuoyunda yeniden tartışma konusu oldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tünelde garanti edilen araç sayısının aşıldığını ve hazineye gelir payı alındığını belirtirken, muhalefetten gelen veriler bu iddialarla örtüşmüyor ve milyarlarca liralık ek yükü gözler önüne seriyor.

Bakanlıktan ‘Gelir’ İddiası, Muhalefetten ‘Yük’ Vurgusu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, bütçe görüşmelerinde CHP Hatay Milletvekili Nermin Yıldırım Kara’nın sorusu üzerine, Avrasya Tüneli‘nden 2023 yılının son çeyreğinden günümüze kadar garanti edilen araç sayısının 58 milyon 398 bin olduğunu, ancak geçen araç sayısının 62 milyon 389 bine ulaştığını ifade etti. Bakan Uraloğlu, fazladan geçen araçlar için yüzde 30 kar payı alınarak 2023 yılı için 23 milyon lira, 2024 için 120 milyon lira gelir elde edildiğini açıkladı. 2025 yılı için ise 129 milyon lira ek gelir öngörüsüyle üç yılda toplam 273 milyon lira ek gelir sağlanacağını iddia etti.

Ancak Cumhuriyet gazetesine konuşan CHP’li Nermin Yıldırım Kara, Bakanlığın bu açıklamalarının aksine, hazinenin kur farkı nedeniyle işletmeci firmaya sadece 2023 yılı için 2 milyar 899 milyon TL, 2024 yılı için ise 3 milyar 294 milyon TL olmak üzere iki yılda toplam 6 milyar 193 milyon TL ödediğini belirtti. Bu durumda, Avrasya Tüneli’nin bütçeye getirdiği ek yük, Bakanlığın iddia ettiği gelirin çok üzerinde, yaklaşık 6 milyar 50 milyon lirayı buluyor.

YİD Modeliyle Gelen Yüksek Maliyet ve Kamu Kaynaklarının Durumu

CHP’li Kara, 2011’de temeli atılan ve 2016’da hizmete giren tünel maliyetinin 1 milyar 245 milyon dolar olduğunu ve işletmeciye verilen garanti geçiş ödemeleri nedeniyle 2016-2025 yılları arasında firmaya ödenen tutarın şimdiden 1 milyar dolara ulaştığını vurguladı. Tünelin 2042 yılına kadar yapımcı firma tarafından işletilmeye devam edecek olması, gelecekteki olası maliyet artışlarına dair endişeleri de beraberinde getiriyor.

Nermin Yıldırım Kara, “Avrasya Tüneli’nin ucu kamu kaynaklarının gaspına, yurttaşın cebine, bütçedeki çukurlara çıkıyor” diyerek yap-işlet-devret modelini eleştirdi. Kara, Bakan’ın “aklımızla alay ettiğini” belirterek, elde edildiği iddia edilen karın yaklaşık 45 katının şirkete geri ödendiğini ifade etti. Bu tür geçiş garantili projelerin, kamuya ait olması gereken kaynakların yağmalanmasına neden olduğunu ve hazine yükünü artırmaktan başka bir işe yaramadığını söyledi.

Bu veriler, Avrasya Tüneli gibi büyük altyapı projelerinde uygulanan YİD modelinin, kamu bütçesi ve dolayısıyla yurttaş üzerindeki etkilerini yeniden tartışma gündemine getiriyor. İstanbul’un ulaşımında önemli bir rol oynayan tünelin, ekonomik açıdan sürdürülebilirliği ve şeffaflığı konusunda sorular devam ediyor.