Papa Leo XIV’dan Tarihi Türkiye Ziyareti: İznik Konsili’nin 1700. Yılında Özel Bir Hac

Katolik Kilisesi’nin ruhani lideri ve Vatikan Şehir Devleti Başkanı Papa Leo XIV, ilk yurt dışı ziyaretini Türkiye’ye gerçekleştiriyor. 27 Kasım Perşembe günü başlayacak olan bu ziyaret, Hıristiyan dünyasının ilk evrensel buluşması kabul edilen İznik Konsili’nin 1700. yıldönümünde yapılması nedeniyle Vatikan tarafından “hac ziyareti” olarak nitelendiriliyor.

Türkiye’nin Papalık Ziyaretlerindeki Ayrıcalıklı Konumu

Papa Leo XIV, Türkiye’yi ziyaret eden beşinci Papa olacak. 1960’lardan bu yana Papaların İtalya dışına yaptığı seyahatlerde Türkiye, neredeyse her Papa tarafından ziyaret edilen nadir ülkelerden biri olma özelliğini taşıyor. Bunun temel nedenlerinden biri, Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde Türkiye topraklarının kilit rol oynaması; kilisenin ilk sekiz konsilinin Türkiye’de düzenlenmesi bu önemi vurguluyor. Ayrıca, İstanbul’daki Rum Ortodoks Kilisesi ile yakınlaşma çabaları da Türkiye ziyaretlerinin ana motivasyonlarından birini oluşturuyor.

“Türk Papa” ve İlk Ziyaretler

Türkiye’ye ilk papal ziyaret 1967 yılında Papa VI. Paul tarafından yapıldı. Ancak ondan önce, Papa XXIII. Ioannes (John Paul II değil, John XXIII) seçilmeden önce 1935-1944 yılları arasında İstanbul’da Vatikan’ı temsilen yaşamış ve bu nedenle “Türk Papa” olarak anılmıştır.

Papa VI. Paul’un 1967’deki ziyareti sırasında Türk makamlarına, 1571 İnebahtı Savaşı’nda Osmanlı ordusundan ele geçirilen sancağı hediye etmesi “tarihi önemi haiz bir jest” olarak kabul edilmişti. Dönemin Türk Dışişleri Bakanlığı, bu jesti “anlaşmazlıklar devrinin sona erdiğini ve papalık ile Müslüman dünya arasında samimi ve faydalı yeni bir işbirliği devrinin açıldığını” işaret ettiğini belirtmişti.

Ayasofya Tartışması ve Güncel Durum

Papa VI. Paul’un İstanbul, Efes ve İzmir’i kapsayan ziyareti sırasında Ayasofya’yı (o dönem müze statüsündeydi) ziyaretinde diz çökerek dua etmesi “gaf” olarak yorumlanmış ve tartışmalara neden olmuştu. Medya, 1453’teki İstanbul’un fethinden bu yana ilk kez Hıristiyan bir liderin Ayasofya’da kamuya açık bir şekilde dua ettiğini vurgulamıştı.

Günümüzde Ayasofya’nın statüsüyle ilgili tartışmalar halen devam ederken, Papa Leo XIV’in ziyaret programında artık camiye dönüştürülmüş olan bu mekanı ziyaret etmesi öngörülmüyor. Daha önce Türkiye’yi ziyaret eden Papa Francesco da 2014’teki gezisinde Sultan Ahmet Camii’nde kısa bir süre duraklayarak dua etmiş, ancak Ayasofya’nın 2020’de camiye dönüştürülmesi kararı sonrası “büyük acı duyduğunu” ifade etmişti.

Papa Leo XIV’in bu tarihi ziyareti, hem dini hem de diplomatik açıdan büyük önem taşıyor. Özellikle İznik Konsili’nin yıldönümünde gerçekleşen bu “hac”, Hıristiyanlık tarihi ve Türkiye’nin kültürel mirası arasındaki derin bağları bir kez daha gündeme getiriyor.