Noriega’dan Maduro’ya: 3 Ocak’ın Kader Günü ve ABD Operasyonları

3 Ocak’ın Tarihi Tekerrürü: Noriega’dan Maduro’ya Gölge

ABD‘nin Latin Amerika siyasetindeki etkisi, son günlerde Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya yönelik bir operasyonla yeniden gündemde. Ancak bu olay, tarihin çarpıcı bir tekrarını barındırıyor: Tam 35 yıl önce, yine bir 3 Ocak günü, Panama’nın eski diktatörü Manuel Antonio Noriega da benzer bir kaderi yaşamıştı. Bu iki olayın hem gerçekleşme biçimleri hem de ardındaki uyuşturucu kaçakçılığı iddiaları, Washington’ın kıtadaki uzun soluklu müdahale geleneğini gözler önüne seriyor.

Manuel Noriega’nın Düşüşü: Panama İşgali ve Gizli Belgeler

Manuel Antonio Noriega’nın hikayesi, ABD’nin Soğuk Savaş sonrası dönemdeki dış politika stratejilerinin bir yansımasıydı. 1989 yılında başlayan ve ‘Haklı Sebep Operasyonu’ olarak bilinen harekat, Noriega’nın uluslararası uyuşturucu trafiğiyle bağlantılı olduğu iddialarına dayanıyordu. ABC’nin o dönemdeki haberlerine göre, ABD 26.000 askerini mobilize ederek Panama’yı işgal etti. Dönemin başkanı George H. W. Bush, operasyonu demokrasiyi savunmak, Amerikalıların hayatını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmekle gerekçelendirmişti.

2013’te sınıflandırılması kaldırılan ‘Panama: Noriega Kontrolde’ başlıklı bir CIA belgesi, Noriega’nın uyuşturucu operasyonlarına doğrudan karışmasa da, Panama Savunma Kuvvetleri üyelerinin bu işlere dahil olduğunu ve onunla ‘yakın ilişki’ içinde olduğunu ortaya koydu. Bu operasyonun can kaybı da tartışmalı kaldı; resmi rakamlar 202 sivil ve 314 askeri ölüm dese de, gayri resmi kaynaklar 500 ila 4.000 sivilin hayatını kaybettiğini iddia ediyor.

Venezuela ve Maduro: Noriega ile Paralellikler

Bugün ise benzer bir senaryo Venezuela‘da yaşanıyor. ABD Kongresi ve eski Başkan Donald Trump yönetimi yetkilileri, Nicolas Maduro için Noriega benzeri bir son arayışını açıkça dile getirmişti. Senatör Lindsey Graham, ‘Bush baba, benzer koşullarda Noriega’yı alt etti. Komşumuzda Venezuela, Kolombiya ve Küba’yı içeren bir uyuşturucu hilafeti var. Maduro ne kadar erken giderse, Venezuela ve ABD için o kadar iyi’ sözleriyle bu beklentiyi dile getirmişti.

Son açıklamalara göre, ‘Lanza del Sur’ (Güney Mızrağı) adıyla başlatılan bir operasyonla ABD, Karakas, La Guaira ve Aragua’daki stratejik hedefleri bombalayarak Maduro’yu hedef aldı. Operasyonun ‘narkotik terörle mücadele’ adı altında yürütülmesi ve Maduro’nun da Noriega gibi uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlanması, iki olay arasındaki en dikkat çekici paralelliklerden biri olarak öne çıkıyor. Delta Force Operasyonu ile Maduro yakalandı haberi, bu tarihi tekerrürün en güncel yansıması oldu.

ABD’nin Latin Amerika’daki Uzun Müdahale Geleneği

TRT Español’un analizine göre, ABD‘nin Latin Amerika’daki doğrudan müdahale geçmişi onlarca yıla dayanıyor. Küba’daki Domuzlar Körfezi Çıkarması (1961), Dominik Cumhuriyeti işgali (1965) ve Grenada’ya müdahale (1983) gibi olaylar, ‘güvenlik’, ‘demokrasi’ veya ‘komünizmle mücadele’ gerekçeleriyle yapılan müdahalelerin yalnızca birkaç örneği. Bu müdahaleler, bölge ülkelerinin iç işlerine derinlemesine etki etmiş ve siyasi rotalarını belirlemiştir. Bu tarihsel arkaplan, Noriega ve Maduro olaylarına daha geniş bir perspektiften bakmamızı sağlıyor.

Geçtiğimiz günlerde Bitcoin’in Venezuela krizinin kripto piyasasına etkisi ve Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş gibi haberler de bu jeopolitik gerilimlerin ekonomik yansımalarını ortaya koyuyor.

Kader Ortaklığı: Noriega ve Maduro Durumlarının Karşılaştırmalı Analizi

Aşağıdaki tablo, Manuel Noriega ve Nicolas Maduro’nun durumları arasındaki çarpıcı benzerlikleri ve farklılıkları özetlemektedir:

Özetle

• Manuel Noriega ve Nicolas Maduro vakaları, ABD‘nin Latin Amerika’daki müdahale geleneğinin modern ve tarihi örneklerini sunuyor.
• Her iki lider de uyuşturucu kaçakçılığı suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı ve 3 Ocak tarihinde kaderleri değişti.
• ABD‘nin ‘güvenlik’ ve ‘demokrasi’ gibi gerekçelerle yaptığı müdahalelerin derin ve kalıcı etkileri oldu.
• ‘Lanza del Sur’ gibi operasyonlar, bölgenin gelecekteki siyaset ve gündemini şekillendirmeye devam edecektir.